პოსტერის ისტორია

პოსტერი, როგორც ვიზუალური კომუნიკაციის საშუალება, საუკუნეების მანძილზე განიცდიდა ტრანსფორმაციას. მისი ისტორია და ტექნიკური განვითარება მჭიდრო კავშირშია საზოგადოების, ტექნოლოგიისა და ხელოვნების ცვლილებებთან.

ადრეული ისტორია: პირველი საფეხურები

პოსტერების წინამორბედებად შეიძლება ჩაითვალოს ძველ ეგვიპტეში ნაპოვნი პაპირუსის გრაგნილები, რომლებიც მონათმფლობელების შესახებ ინფორმაციას შეიცავდა. ასევე, რომაულ კედლებზე ნაპოვნი განცხადებებიც, რომლებიც ღონისძიებებსა და სავაჭრო საქმიანობას ეხებოდა. თუმცა, ამ ყველაფერს პოსტერის თანამედროვე სახესთან საერთო არაფერი ჰქონდა. ნამდვილი ისტორია მხოლოდ ბეჭდვის ტექნოლოგიების განვითარებასთან ერთად დაიწყო.

XV საუკუნეში, იოჰან გუტენბერგის მიერ საბეჭდი დაზგის გამოგონებამ რევოლუცია მოახდინა წიგნებისა და მასალების მასობრივ წარმოებაში. ამან შესაძლებელი გახადა საინფორმაციო მასალების, მათ შორის, ერთგვარი პოსტერების შექმნა, რომლებიც ძირითადად ტექსტისგან შედგებოდა და რელიგიური შინაარსის იყო.

XIX საუკუნე: ოქროს ხანა

ნამდვილი გარდატეხა პოსტერების ისტორიაში XIX საუკუნეში მოხდა. 1796 წელს ალოის ზენეფელდერმა ლითოგრაფია გამოიგონა, რამაც ფერადი ბეჭდვის შესაძლებლობა შექმნა. ეს იყო გადამწყვეტი ნაბიჯი, რადგან ტექსტთან ერთად, პოსტერებზე უკვე ვიზუალური ელემენტების გამოყენებაც გახდა შესაძლებელი.

1860-იან წლებში, ფრანგი მხატვარი ჟიულ შერე ამ ახალ ტექნოლოგიას სარეკლამო მიზნებისთვის იყენებდა. ის ქმნიდა ცოცხალ, ფერად პოსტერებს, რომლებიც ცირკებს, თეატრებსა და კაბარეებს აანონსებდა. შერეს პოსტერები გამოირჩეოდა მოძრაობით, ექსპრესიითა და თავისუფალი სტილით. სწორედ ამიტომ, მას ხშირად “თანამედროვე პოსტერის მამას” უწოდებენ.

ამავე პერიოდში საფრანგეთში განვითარდა არტ ნუვოს სტილი, რომელიც ორგანული ფორმებით, მოხდენილი ხაზებითა და ბუნებრივი მოტივებით გამოირჩეოდა. ამ სტილის გამორჩეული წარმომადგენლები, როგორიცაა ალფონს მუხა, ქმნიდნენ პოსტერებს, რომლებიც ხელოვნების ნიმუშებად იქცა. მუხა ძირითადად თეატრალურ სპექტაკლებსა და კომერციულ პროდუქტებს აანონსებდა და მისი პოსტერები დღემდე დიდი პოპულარობით სარგებლობს.

XX საუკუნე: პოლიტიკა და პროპაგანდა

XX საუკუნის დასაწყისში პოსტერი ძლიერ იარაღად იქცა პოლიტიკური პროპაგანდის სფეროში. პირველი და მეორე მსოფლიო ომის დროს, სხვადასხვა ქვეყნის მთავრობები იყენებდნენ პოსტერებს სამხედრო სულისკვეთების ასამაღლებლად, ჯარში მოხალისეების მოსაზიდად და მოსახლეობის პატრიოტული განწყობის გასაძლიერებლად. ცნობილი პოსტერები, როგორიცაა “I Want You for U.S. Army” ბიძია სემით, დღემდე პოსტერული ხელოვნების კლასიკად ითვლება.

ომის შემდეგ პოსტერების სტილიც შეიცვალა. არტ დეკოს მიმართულებამ, რომელიც გეომეტრიული ფორმებით, სიზუსტითა და სიმეტრიით ხასიათდება, პოსტერები უფრო მკაფიო და მოწესრიგებული გახადა. მოგვიანებით, 1960-იან წლებში, ფსიქოდელიური ხელოვნების გავლენით, პოსტერები უფრო თავისუფალი და ექსპერიმენტული გახდა. ამ პერიოდის პოსტერები, რომლებიც მუსიკალურ ფესტივალებს აანონსებდა, გამოირჩეოდა ნათელი ფერებით, მრუდე ფორმებითა და სივრცის გაუგებარი ორგანიზებით.

ციფრული ერა

დღეს პოსტერების წარმოება და გავრცელების ფორმები მკვეთრად შეიცვალა. ციფრულმა ტექნოლოგიამ და უწვეტმა ინტერნეტმა ახალი შესაძლებლობები შექმნა. დღეს ყველას შეუძლია გახდეს ხელოვანი, მისცეს საკუთარ გულის ხმას გასაქანი და შექმნას ის რაც თავად მოსწონს. ასეთი ციფრული პოსტერები სოციალური მედიის პლატფორმებზე ვრცელდება და ამაში უზარმაზარი წვლილი აქვს თანამედროვე განვითარებას. მაგრამ ამის მიუხედავად, ძველი, ხელით შესრულებული პოსტერებისადმი ინტერესი არათუ ქრება, არამედ უფრო მნიშვნელოვან ადგილს იძენს ხელოვნების ისტორიაში. პოსტერების ისტორია გვიჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება მარტივი სარეკლამო საშუალება გადაიქცეს ძლიერ ხელოვნების ფორმად და საზოგადოების ცვლილებების ანარეკლად.

ედელვაისი გთავაზობთ ხელით შესრულებული პოსტერების უზარმაზარ არჩევანს.